Is Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen een linkse hobby?

Woensdag 16 februari 2011

Wist u dat Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) in 2010 in Nederland vijftig jaar bestond? Op 1 mei 1960 werd namelijk de Algemene Spaarbank voor Nederland opgericht, “voor de wereld van morgen”. Een bank die zich dus nadrukkelijk richtte op de maatschappelijke consequenties van haar beleid. De geschiedenis van MVO in Nederland bevat uiteindelijk 136 verschillende momenten¹: in de periode tussen 1960 en 2010 trekt een keur aan politieke besluiten, bedrijfsoprichting uit ideëel en of duurzaamheidsperspectief en prijsuitreikingen voorbij. De eerste aanzet wordt duidelijk vanuit overheid en ideële bedrijven gegeven. Vanaf de tweede helft jaren negentig stapelen de initiatieven vanuit het “mainstream” bedrijfsleven zich op. Toch wordt er pas in 2000 een leerstoel duurzaam ondernemen op Nijenrode opgericht.

Juist in het eerste jaar na het vijftigste jubileum ligt er een kleine tijdsbom onder Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. De overheid gold jarenlang als aanjager van MVO door haar doelstellingen om duurzaam in te kopen. Recent is die positie onder druk komen te staan. In opdracht van ACTAL, een commissie over administratieve lasten, heeft KPMG onderzoek gedaan naar het effect van duurzaam inkopen door de overheid. De resultaten gaven aanleiding tot grote verontwaardiging aan de rechterkant van het politieke spectrum. Parlementariërs pleitten onmiddellijk voor de afschaffing van duurzaam inkopen door de overheid en het hanteren van de duurzaamheidscriteria van Agentschap NL. Het is te duur, te bureaucratisch, te tijdrovend en daar zit het bedrijfsleven niet op te wachten. Daarnaast levert het ook nog eens niets op. MVO door de overheid: in het verdomhoekje?

Geplaatst in een perspectief van 50 jaar, heeft juist de overheid haar rol opgepakt en het bedrijfsleven aangespoord tot meer maatschappelijke verantwoordelijkheid.. Om zaken te kunnen blijven doen met de overheid, moesten bedrijven jarenlang werken aan de verduurzaming van hun bedrijfsvoering. Het waren druppels die een pad uitslepen tussen de stenen. Gestaag gingen bedrijven zich aanpassen en zich erop instellen. Daarnaast kantelde de publieke opinie. Duurzaam investeren en duurzaam bedrijfsvoeren werden voorwaarden om onderscheidend te zijn en CEO’s en CPO’s van de grote bedrijven gaven aan dat dit uiteindelijk de enige manier voor bedrijven was om te overleven. De grootste winst werd dan ook vorig jaar geboekt toen ondernemers massaal aangaven verder te willen gaan in duurzaamheid dan de minimumeisen zoals Agentschap.NL ze formuleert.

De duurzaamheidscriteria van Agentschap.NL zijn vanzelfsprekend niet zaligmakend. De vraag is echter of afschaffen van deze criteria oplossing biedt in het stimuleren van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Zonder een set van minimumvoorwaarden zal het voor het bedrijfsleven veel complexer worden de bedrijfsvoering naar het gewenste duurzaamheidsniveau in te richten. Daarnaast is het de vraag of het kantelpunt al echt bereikt is. Zal het bedrijfsleven people, planet en profit in balans blijven brengen, als de overheid de rol van aanjager niet meer vervuld? Geldt dat ook bij een wat langer voortdurende economische crisis? Of wint het populisme en wordt het MVO-beleid bestempeld tot linkse hobby? Laten we het kind nu niet met het badwater weggooien en het MVO-beleid niet al op de jeugdige leeftijd van 50 jaar met prepensioen sturen!

1. Opgesteld door advies- en ingenieursbureau DHV, www.dhv.nl/mvo, 2010